Vadesiz çek devrine merhaba!
Ekonomide yaşanan kriz ile birlikte, ticaret ahlakı da değişmeye başladı. Aslında bu yaşan durumu tam olarak, ahlaksızlık diye nitelendirmemiz doğru olmaz, ama yine de ticaretle ilgili bir suistimâl olduğunu söyleyebiliriz. Öyleki; mal alışverişi için kesilen çeklerde tarih keşidesi neredeyse bir anlam ifade etmemeye başladı.
Halen yürürlükte olan 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu`nun 711/3 maddesinin “gerçekten rızası dışında çek kesmek zorunda bırakılan ticaret erbabını korumaya yönelik” yasaya göre; aldığı mal karşılığında çek kesen, daha sonra `rızam hilafına kesildi` diyerek ödemeden men talimatı verebiliyordu. Ancak son zamanlarda bu yasanın, suistimal edildiği düşünülerek, gerçekten zorunlu durumlar haricinde bu yasadan yararlanılması engellendi, durumun öyle olup olmadığının ıspatı zorunlu kılındı. Yani; eğer gerçektn “rıza dışı” kesilmiş bir çek ise, bankada bu çenin karşılığı olup olmadığına ve çekin arkasında, “men” için yapılan bir açıklama olup olmadığına bakılacak ve eğer, alacaklı şahıs isterse; ihtiyati haciz yoluna gidebilecek.
Bu şekilde karşılıksız çek ve dolandırılıcılığın önü de kesilmiş olacak. Ancak başka bir durum var ki, ticaret ahlakını yerle bir ediyor. Keşide tarihi henüz gelmeden, alınan mal karşılığında verilen çekler, birer birer tahsil edilmeye başladı. Firmalar bu tahsilattan dolayı, çeki kesen firmaya haber verme gereği bile duymaz hale geldi. Ekonomik kriz öylesine yoğun kendini hissettiriyor ki; bunun ticari ahlaka uyup uymadığını bile düşünecek hal bırakmıyor. Diğer taraftan; henüz kestiği çekin vadesine daha var diyerek, bütçesini ayarlayan firmalar ise, ertesi gün başka bir ödeme için ayırdıkları paranın bankada olmadığını öğrendiklerinde şok yaşıyor, daha zor bir duruma düşüyor. Bu belki büyük ölçekli şirketleri çok fazla etkileyen bir durum olmaz, ama küçük ölçekli şirketler, helede kıt kanaat dönmeye çalışan şirketler için, iflas noktasına getirecek kadar önem arz eden bir durum.
Bu durumun önüne nasıl geçileceğini bilemiyorum, ama karşılıklı güven ve ticaret ahlakının gittikçe yaralandığını biliyorum. Vadesiz çek devrine merhaba demeye hazırlansanız iyi olur. Zira; vadesini belirleseniz bile, bunun günlük çeke dönüşme ihtimali çok yüksek. Hükümet istediği kadar krizin boyutlarını gizlemeye çalışsın; ticari kariyeri bitme noktasına gelen, iş bulamayan, işsiz kalan milyonlarca insan var. Kendi Sırça Köşklerinden dışarıya çıkmayı deneseler bunu görecekler, ama nafile sözler bunlar!
Sizler için bunlarıda karaladım
Kategori: JerenCe, dikkat çekenler
7 Yorum
Geri İzleme & Pingback
-
Torba Kanun Tasarısı ile Çek Kanunu’na getirilen düzenleme | JerenCe ! Sadece Bir Günce
[...] • (yorum yap) Ekonomik kriz ile birlikte ticarete büyük darbeler vurmaya başlayan çeklerin vadesinden önce tahsil edilmesi durumu, nihayet iş adamları başta olmak üzere pek çok kesimin baskısı ile, en azından [...]
Böyle olması bir bakıma normal aslında çünkü çek dediğimiz şey ileri tarihli olarak kullanılmak üzere yaratılmış bir şey değil. O tür kullanım zaman içinde Türkiye’de alışkanlık haline gelmiş bir kullanım. Yani başka vadeleme opsiyonu olmadığı için (var olmadığı için değil) kullanılan bir şey.
Olması gereken ileri tarihli çeki kabul etmemek. Çekin tek amacı para taşıma zorunluluğunu ortadan kaldırmasıdır. İleri tarihli çek uygulaması sadece Türkiye’de var ve bu yasal ya da resmi bir uygulama değil. Zaten başından beri olmamalı.
Tabii ki baştan çeki alırken bunu üzerindeki tarihte nakte çevireceğini şifaen ifade etmiş oluyor çeki alan kişi. Ama yine de ana noktayı düşünmek lazım. Çek bir finansman aracı değildir. Olmamalı da.
ABD’de olduğu gibi günlük çek uygulamasına geçilmesi lazım o zaman, ama Türkiye koşullarında bunun olması pek de mümkün değil. Zaten vade koyarak zaman kazanmaya çalışan firmalar için, vadesinden önce tahsil edilen çekler büyük bir zarara neden oluyor.
Fakat haklısın çekin bir finansman kaynağı olmaması lazım…
Sanal kart uygulamasına alışamadı millet. Çekler bankacıların başına bela olur. Ben iandına mesela kredi kartı kullanmam naktin varsa alırsın.
Kredi kartları çıktı çıkalı, zaten nakit taşıma devri sona erdi. Türkiye de çek kesmek özellikle toptancılar arasın da çok moda. Uzun vadelerle aylarca elden ele dönen çekler bence piyasaları öldüren yegane finansman hilesi (aracı demiyorum)…
çek zaten toptancılar icin birebir birsey ama cekte şöyle birşey var ödeme probleminde çekin bir yazılırsa ticaret hayatın biter birdaha cek kullanamazsın.
onun icin kredi kartında oldugu gibi çektede herkez kullanamaz aman nede olsa cektir verip günü kurturayım zihniyetinde insanlar cok ama vade günü gelince …
Vadeli çek almayın demek yanlıştır, çünkü bir işletmenin ayakta durabilmesi için mal satması, sattığı malın bedelini de tahsil etmesi gerekir.
Eğer bir işletme, herhangi bir piyasada ben vadeli çek almıyorum, günlük çek ver derse mal satamaz, batar. Toptan ticaret ve sanayi de kredi kartı kullanımı tabiiki olmaz… Senetlerin işlevselliği ve hukuki açıdan yaptırım gücü daha az olduğu için çek tercih edilir.
Vadeli çek bir Türk icadıdır, kanunda yoktur ama Türk ticaret adabında kabul görmüştür. Hatta bu uygulama Türkiye’nin ihracat yaptığı ülkelerdeki ithalatçılara da sıçramıştır, netekim benim firmanın ihracat yaptığı şirket, bize 3 ay vadeli çek göndermeye başladı, onların da hoşuna gitti!
Eğer bir firma vadesi gelmeyen bir çeki tahsile veriyorsa,
1- Tahsile veren firma, çeki keşide eden firmaya bir gıcık kapmıştır..
2- Zor durumdadır, son çare bu adaba aykırı harekete başvurmuştur.
Bu tip firmalar kısa sürede piyasad duyulur ve itibarı sarsılır, zamanında önce tahsil ettiği için çeki, kimse ona vadeli çek vermez, kısır döngüye girer tahsilat yapamaz.
Ayrıca o “rızam dışında” kesilmiştir ibaresini ne yazıkki müşterilerine yalakalık olsun diye öneren, yol gösteren bankacılar da mevcuttur. Ahlaksızlık bankacılardan doğmuştur.
Ayrıca uygulamada, bir çek vadesindne önce tahsile verildiğinde, bankacı kişi çeki keşide edenin şubesini arıyarak müşterisine böyle bir durumun olduğunu haber eder… Sonra çek sahibi ile tahsil eden kişi papaz olur
Çekinizin bir ticari itibardır, namustur
Vurulursa bankalardan hakkınızda istihbarat yapılırken kara bir leke olarak orada durur..
Çek bir finansman aracı olmamalı demişsiniz ama bunlar sadece iktisat kitaplarında yazar. Gerçek ticarette çek önemli bir finansman aracıdır. Özellikle bir çok kriz atatmış Türk Kobileri, ne yazııkki nakti döner sermaye bulamamaktadır ve aldığı malı ödemek için satıcıya çek vererek borcuna bir nevi teminat verir. Zamanı geldi mi de öder…
Çek kanunen de bir vadeli finansman aracı olarak kabul edilirse, kanunlar da buna göre ayarlanırsa, piyasalardaki sıkışıklık rahatlıkla giderilebilir…